ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
338
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) خولى بن ابى خولى نام ابو خولىّ عمرو بن زهير بن خيثمة بن ابو حمران است و نام ابو حمران ، حارث بن معاوية بن حارث بن مالك بن عوف بن سعد بن عوف بن حريم بن جعفى بن سعد العشيرة بن مالك بن ادد بن مذحج است ، او هم همپيمان خطاب بن نفيل پدر عمر بن خطاب است كه از خاندان بنى عدى بن كعب شمرده مىشود . تمام سيره نويسان بدون هيچ گونه اختلافى معتقدند كه خولى بن ابو خولى در جنگ بدر حضور داشته است . ابو معشر و واقدى از قول رجال خود از اهل مدينه و ديگران نقل مىكنند كه * پسر خولى هم همراه پدر در جنگ بدر شركت داشته است ولى نامش را نبردهاند . اما محمد بن اسحاق مىگويد : برادر خولى يعنى مالك بن ابى خولى هم همراه او بوده و آن دو از قبيلهء جعفى هستند . موسى بن عقبه مىگويد : خولى و برادرش هلال كه همپيمان بنى عدى بودهاند در بدر شركت داشتند . هشام بن محمد بن سائب كلبى در كتاب نسب خود ضمن آوردن همين نسب كه ما نوشتيم مىگويد : خولى همراه دو برادر خود هلال و عبد الله در جنگ بدر شركت داشتهاند . خولى بن ابى خولى در بدر و احد و خندق و ديگر جنگها همراه پيامبر ( ص ) بود و در خلافت عمر درگذشت . محمد بن اسحاق مىگويد : برادر خولى مالك كه به نقل او در بدر شركت داشته در خلافت عثمان درگذشته است . مهجع بن صالح آزاد كردهء عمر بن خطاب گفته شده است او اسيرى از اهل يمن بوده و عمر بن خطاب او را بدون دريافت چيزى آزاد كرده است . او از مهاجران نخستين است و روز بدر ميان دو لشكر كشته شد و فرزندى از او نمانده است . وكيع بن جراح و فضل بن دكين از مسعودى ، از قاسم بن عبد الرحمن نقل مىكنند نخستين كسى كه در جنگ بدر شهيد شد ، مهجع آزاد كردهء عمر بن خطاب بوده است .